Fandom

Science Wiki

Φωκείς

63.277pages on
this wiki
Add New Page
Talk1 Share

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Φωκείς

Phoceans


Maps-Greece-04-goog.png

Ελλάδα.

Maps-Greece-Central-01-goog.png

Μέση Ελλάδα.

- Ιστορικός Λαός της Μέσης Ελλάδας

ΕτυμολογίαEdit

Ikl.jpg Ελλάδα Ikl.jpg
Ιστορική Διαίρεση
Μέση Ελλάδα
Aperantia
Απεραντοί
Agraea
Αγραίοι
Ophionia
Οφιονείς
Apodotia
Αποδωτοί
Acarnania
Ακαρνάνες
Aetolia
Αιτωλοί
Eurytania
Ευρυτάνες
Dryopis
Δρύοπες
Oetaea
Οιταίοι
Western Locris
Οζόλες Λοκροί
Phocis
Φωκείς
Boeotia
Βοιωτοί
Euboea
Ευβοείς
Attica
Αθηναίοι
Megaris
Μεγαρείς
Crommyonia
Κρομμυωνείς
Eastern Locris
Λοκροί
Aegina
Αιγινήτες
Salamis
Σαλαμίνιοι

Aonia
Άονες
Erechtheis
Cecropis
Κέκρωπες
Abantis
Άβαντες
Couretis
Κουρήτες
Ogygia
Ωγύγιοι


Πελοπόννησος
Messenia
Μεσσήνιοι
Laconia
Λάκωνες
Σπαρτιάτες
Arcadia
Αρκάδες
Achaia
Αχαιοί
Eleia
Ηλείοι
Corinthia
Κορίνθιοι
Sicyonia
Σικυώνιοι
Argolis
Argeia
Αργείοι
Epidauria
Επιδαύριοι
Ermionis
Ερμιονείς
Troezenia
Τροιζήνιοι
Triphylia
Τριφύλιοι
Pisatis
Πισάτες
Thyreatis
Θυρεάτες
Cynouria
Κυνουριείς

Aegialeia
Αιγιαλείς
Apia
Απιδανοί
Pylia
Πύλιοι
Lacedaemonia
Λακεδαιμόνιοι


Η ονομασία "Φωκείς" σχετίζεται ετυμολογικά με την λέξη "Φαίακες".

Πιθανότερο όμως να προέρχεται από την λέξη "Βησοί"

ΕισαγωγήEdit

Οι Φωκείς είναι αρχαίο ελληνικό φύλο που κατοικούσε στην περιοχή γύρω από την εύφορη κοιλάδα του Κηφισού. Η χώρα τους, η Φωκίδα εκτεινόταν από τον Ευβοϊκό Κόλπο έως τον Κορινθιακό Κόλπο και περιλάμβανε ολόκληρη την κοιλάδα του Κηφισού και μεγάλο τμήμα των ορεινών όγκων του Παρνασσού και του Καλλίδρομου.

Η Φωκίδα συνόρευε

Οι τρεις βόρειοι γείτονες ήταν συνήθως κάτω από την σφαίρα επιρροής των Θεσσαλών με αποτέλεσμα οι Φωκείς να βρίσκονται συχνά αντιμέτωποι με τους Θεσσαλούς[1].

ΚαταγωγήEdit

Οι Φωκείς κατά το μεγαλύτερο ποσοστό τους ήταν Δωριείς. Ένας σημαντικός αριθμός Φωκικών πόλεων όμως είχε διαφορετική προέλευση. Παρ' όλα αυτά όλες οι πόλεις της Φωκίδας σταδιακά συνδέθηκαν στην συμπολιτεία λόγω κοινών συμφερόντων αλλά και κοινών εχθρών.

Οι πόλεις που σύμφωνα με τις αναφορές δεν είχαν Δωρική καταγωγή σύμφωνα κυρίως με τον περιηγητή Παυσανία ήταν η Στειρίς, οι Αβαί, η Υάμπολη, η Ελάτεια και ο Πανοπεύς.

Οι κάτοικοι της αρχαίας Στείριδας είχαν Αθηναϊκή καταγωγή, της αρχαίας Ελάτειας Αρκαδική, οι κάτοικοι του Πανοπέα ήταν Φλεγύες από τον γειτονικό Ορχομενό και οι κάτοικοι των Αβών ήταν Αργείοι[1].

Φωκικές ΠόλειςEdit

Η Φωκίδα περιλάμβανε έναν μεγάλο αριθμό πόλεων, οι περισσότερες εκ των οποίων ήταν καλά οχυρωμένες.

Στον βορρά στα σύνορα με την Δωρίδα υπήρχαν

Σε μικρή απόσταση από τις ακτές του Ευβοϊκού κοντά στις Θερμοπύλες βρισκόταν

Η περιοχή των Θερμοπυλών έλεγχε την διάβαση προς στην νότια Ελλάδα και χώριζε τις δύο χώρες των ανατολικών Λοκρών σε Οπούντιους (στον νότο) και Επικνημήδιους (στον βορρά).

Γύρω από τον ποταμό Κηφισό που αποτελούσε την καρδιά της Φωκίδας βρίσκονταν οι περισσότερες αρχαίες Φωκικές πόλεις.

και λίγο πιο ανατολικά

Νοτιότερα στις κοιλάδες νότια του Παρνασσού, κοντά στα σύνορα με την Βοιωτία βρισκόταν η Δαυλίς και ο Πανοπεύς, ενώ λίγο δυτικότερα στις βόρειες πλαγιές του Ελικώνα βρισκόταν το Φλυγόνιο, η Στειρίς και η Αμβροσσός.

Δυτικότερα στα σύνορα με του Οζολείς Λοκρούς βρισκόταν οι πόλεις

  • Κρίσσα,
  • Κυπάρισσος και
  • Ανεμώρεια, ενώ
  • η παραθαλάσσια Κίρρα κοντά στην σημερινή "Ιτέα Φωκίδας ήταν για μεγάλη περίοδο Φωκική πόλη και επίνειο της Κρίσσας.[1]. Σε κάποιες περιόδους της ιστορίας οι Φωκείς ελέγχαν και την περιοχή των Δελφών.

Ο Όμηρος στην Ιλιάδα, στον κατάλογο των Νεών αναφέρει συνολικά οκτώ Φωκικές πόλεις που έλαβαν μέρος στην Τρωικό Πόλεμο[2].

Αυτές ήταν η Λιλαία, ο Πανοπέας, η Δαυλίδα, η Υάμπολη, η Κυπάρισσος, η Κρίσσα, η Ανεμώρεια και η Πυθώ (Πυθώ είναι το Ομηρικό όνομα των Δελφών).

Η Λιλαία, ο Πανοπέας, η Δαυλίδα και η Υάμπολη παρέμεναν ισχυρές Φωκικές πόλεις για μεγάλη περίοδο της ιστορίας.

Η πόλη Κρίσσα ήταν η δυτικότερη Φωκική πόλη και βρισκόταν πάνω από την πεδιάδα της Άμφισσας στην περιοχή που σήμερα βρίκεται το χωριό "Χρισσό Φωκίδας" (το οποίο φέρει παραφθαρμένο το αρχαίο όνομα).

Κατά τον Πρώτο Ιερό Πόλεμο (595 - 591 π.Χ.) καταστράφηκε η Κίρρα, το επίνειο της Κρίσσας και η Κρίσσα υπέστη μεγάλες καταστροφές και πέρασε στον έλεγχο των Δελφών.

Η Κυπάρισσος και η Ανεμώρεια ήταν μικρότερες πόλεις με μικρό ρόλο τη μεταγενέστερη εποχή. Πιστεύεται ότι βρίσκονταν στις νοτιοδυτικές πλαγιές του Παρνασσού στην περιοχή της σημερινής Αράχωβας.

ΙστορίαEdit

Μυκηναϊκή ΕποχήEdit

Η πρώτη αναφορά των Φωκέων στην ιστορία γίνεται από τον Όμηρο, που αναφέρει εννέα συνολικά Φωκικές πόλεις που έλαβαν μέρος στον Τρωικό Πόλεμο[2].

Αρχαϊκή ΕποχήEdit

Ουσιαστικά, οι Φωκικές πόλεις εμφανίσθηκαν στην ιστορία γύρω στο 590 π.Χ., όταν αποφάσισαν να δημιουργήσουν την Φωκική Ομοσπονδία για να αντιμετωπίσουν τους τους αντίπαλούς τους Θεσσαλούς.

Μετά την ήττα τους στον 1ο Ιερό Πόλεμο το 591 π.Χ. οι Φωκείς πέρασαν στον έλεγχο των Θεσσαλών. Ακολούθησαν περίοδοι Θεσσαλικής κυριαρχίας.

Οι Φωκικές πόλεις το 510 π.Χ. συνέτριψαν το Θεσσαλικό ιππικό στην Μάχη της Υάμπολης.

Κλασσική ΕποχήEdit

Στην συνέχεια οι Φωκείς αναμίχθηκαν και στους τρεις Ιερούς Πολέμους που ακολούθησαν τους επόμενους αιώνες (με αφορμή την κυριαρχία του μαντείου των Δελφών) αλλά και στον Κορινθιακό Πόλεμο το 395 π.Χ. [3].

Περσικοί ΠόλεμοιEdit

Οι Φωκείς ήταν οι μόνοι από τις βόρειες ελληνικές χώρες που δεν συνετάχθησαν με τους Πέρσες όταν ο Ξέρξης, εκστράτευσε εναντίον της Ελλάδας. Συμμετείχαν με αξιόλογο στράτευμα στην μάχη των Θερμοπυλών. Η στάση τους ήταν αποτέλεσμα της εναντίωσης τους στην επιλογή των εχθρών τους Θεσσαλών, Βοιωτών και Λοκρών οι οποίοι είχαν τηρήσει φιλοπερσική στάση και επέτρεψαν την διέλευση του Περσικού στρατεύματος από τα εδάφη τους[4].Η στάση τους αυτή είχε ως αποτέλεσμα να τους αναθέσουν οι ισχυρές χώρες της αρχαίας Ελλάδας τον έλεγχο του μαντείου των Δελφών για μεγάλη περίοδο κατά τον 5ο π.Χ αιώνα.

Μετά την ήττα των Ελλήνων στις Θερμοπύλες ο Περσικός Στρατός διέσχισε την Φωκίδα προκαλώντας καταστροφές στις Φωκικές πόλεις. Οι περισσότερες Φωκικές πόλεις εξαναγκάστηκαν να συμμαχήσουν με τους Πέρσες και να τους παρέχουν βοήθεια στην Μάχη των Πλαταιών. Οι Φωκείς έστειλαν στις Πλαταιές χίλιους οπλίτες να ενισχύσουν το Περσικό στράτευμα. Όσες πόλεις της Φωκίδας παρέμεναν ελεύθερες βοήθησαν τον Ελληνικό στρατό.

ΠεντηκονταετίαEdit

Κατά την Πεντηκονταετία, που ακολούθησε τους Περσικούς Πολέμους, οι Φωκείς ανέκτησαν τον έλεγχο του μαντείου των Δελφών μέχρι την Νικίειο Ειρήνη το 421 π.Χ. οπότε και ανακυρήχθηκε ανεξάρτητο.

Θηβαϊκή ΗγεμονίαEdit

Κατά τον 4ο π.Χ. αιώνα όταν κυριάρχησε στον ελλαδικό χώρο η Θήβα η Φωκίδα υποχρεώθηκε να ενταχθεί στην Θηβαϊκή συμμαχία.

Όταν όμως ο Επαμεινώνδας συγκέντρωνε δυνάμεις για την προέλαση στην Πελοπόννησο, πριν τη μάχη της Μαντίνειας, οι Φωκείς αρνήθηκαν να συμμετάσχουν, γεγονός που οι Θηβαίοι θεώρησαν ως αποστασία.

Επιπλέον οι Φωκείς σχεδίαζαν να εντάξουν στο Κοινό τους την πόλη των Δελφών, πράγμα που επιθυμούσε και μερίδα των πολιτών στους ίδιους τους Δελφούς.

Φωκαϊκή ΗγεμονίαEdit

Το 356 π.Χ., με αφορμή ένα ιδιωτικό περιστατικό (μία απαγωγή), το αμφικτιονικό συμβούλιο απείλησε τους Φωκείς με πόλεμο καθώς η Φωκαϊκή απειλή έγινε εντονότερη.

Τότε οι Φωκείς συγκέντρωσαν στρατό, με επικεφαλής τον Φιλόμηλο και τον Ονόμαρχο, και κατέλαβαν τους Δελφούς.

Παρά τις διαβεβαιώσεις των Φωκέων ότι δεν επρόκειτο να θίξουν την αυτονομία και την περιουσία του, το μαντείο έπαψε να χρησμοδοτεί.

Ακολούθησαν ο 3ος Ιερός πόλεμος (356 - 346 π.Χ.) και ο 4ος Ιερός πόλεμος (339 π.Χ.) για τον έλεγχο του μαντείου των Δελφών που τελικά είχαν καταστρεπτικές συνέπειες για την Φωκίδα.

Μακεδονική ΕποχήEdit

Η συμμετοχή τους στον Λαμιακό πόλεμο (323-322 π.Χ.) τους εξασθένησε ακόμη περισσότερο και δεν κατάφεραν να ανακάμψουν έκτοτε.

Από το 301 π.Χ. συμμάχησαν με την Αιτωλική Συμπολιτεία που απέκτησε τον έλεγχο του μαντείου των Δελφών σε αυτό το διάστημα, ενώ κατάφερε να αντιμετωπίσει μαζί με τους Θεσσαλούς τους Γαλάτες επιδρομείς του 279 π.Χ.[3]

Αποικισμός των ΦωκέωνEdit

Οι Φωκείς δεν ίδρυσαν πολλές αποικίες.

Η σημαντικότερη αποικία των Φωκέωων ήταν η Φώκαια στα παράλια της Μικράς Ασίας, απέναντι από την |Χίο. Οι Φωκείς ίδρυσαν αυτή την αποικία μαζί με Αθηναίους αποίκους. Αρχηγός των πρώτων αποίκων ήταν ο Αθηναίος Φιλογένης. Η Φώκαια εξελίχθηκε σε μία από τις ισχυρότερες πόλεις της αρχαίας Ελλάδας.

Δημιούργησε έναν νέο τύπο πλοίου, την πεντηκόντορο που τις έδωσε την δυνατότητα να πραγματοποιήσει μακρινά θαλάσσια ταξίδια και να ιδρύσει απομακρυσμένες αποικίες, στην Μαύρη Θάλασσα, στην νότια Γαλλία, στην Ιβηρική Χερσόνησο και στην Κορσική. Γνωστότερη αποικία της Φώκαιας ήταν η Μασσαλία[5].

ΑρχαιολογίαEdit

Από τις πολυάριθμες αρχαίες Φωκικές πόλεις σήμερα διασώζονται τα ερείπια ενός μεγάλου αριθμού απ' αυτές.

Χαρακτηριστικό των περισσότερων αρχαίων Φωκικών πόλεων που διασώζονται σήμερα είναι η ισχυρή οχύρωση τους, αποτέλεσμα των συνεχών πολέμων που διεξάγονταν στην περιοχή, αλλά και η έλλειψη σημαντικών μνημείων και ναών κάτι που οφείλεται στις λεηλασίες που υπέστησαν αυτές οι πόλεις, αλλά και στην μέτρια οικονομική τους κατάσταση.

Σε καλύτερη κατάσταση σώζονται σήμερα

  • η Δαυλίς, πλησίον του χωριού "Δαύλεια Βοιωτίας",
  • ο Πανοπεύς πλησίον του χωριού "Άγιος Βλάσιος Βοιωτίας"
  • η Δρυμαία πλησίον του ομώνυμου χωριού και
  • οι Αβαί πλησίον του χωριού "Έξαρχος Φθιώτιδας".

Σημαντικά ερείπια διασώζονται επίσης από την Λιλαία, δίπλα στο ομώνυμο χωριό, από την Τιθορέα, στην οποία τα ερείπια και τα τείχη της αρχαίας πόλης βρίσκονται μέσα στον σύγχρονο οικισμό της "Τιθορέα Φθιώτιδας", από την Αμφίκλεια, στην οποία διασώζεται τμήμα της οχύρωσης και από το Τεθρώνιο που σώζεται μέρος της οχύρωσης.

Ερείπια της Αμβροσσού είναι ευδιάκριτα δίπλα στο χωριό "Δίστομο Βοιωτίας" καθώς και της Υάμπολης δίπλα στο χωριό "Έξαρχος Φθιώτιδας".

Η Στείριδα που βρισκόταν κοντά στο χωριό "Στείρι Βοιωτίας" δεν διασώζεται καθώς μεγάλο μέρος των ερειπίων της χρησιμοποιήθηκε κατά τον Μεσαίωνα στην ανοικοδόμηση της τοπικής μονής του Οσίου Λουκά. Επίσης ελάχιστα διασώζονται από την Ελάτεια, την ισχυρότερη από τις Φωκικές πόλεις.

ΥποσημειώσειςEdit

  1. 1,0 1,1 1,2 Βικηθήκη Παυσανίας περιήγησις/ Φωκικά
  2. 2,0 2,1 Βικηθήκη - Ιλιάδα Ραψωδία Β΄στίχοι 517-520 Αὐτὰρ Φωκήων Σχεδίος καὶ Ἐπίστροφος ἦρχον υἷες Ἰφίτου μεγαθύμου Ναυβολίδαο, οἳ Κυπάρισσον ἔχον Πυθῶνά τε πετρήεσσαν Κρῖσάν τε ζαθέην καὶ Δαυλίδα καὶ Πανοπῆα, 520 οἵ τ' Ἀνεμώρειαν καὶ Ὑάμπολιν ἀμφενέμοντο, οἵ τ' ἄρα πὰρ ποταμὸν Κηφισὸν δῖον ἔναιον, οἵ τε Λίλαιαν ἔχον πηγῇς ἔπι Κηφισοῖο·
  3. 3,0 3,1 Arxaiologia.gr Άρθρο της Κατερίνας Τυπάλδου-Φακίρη
  4. Βικιθήκη, Ηροδότου ιστορία, Βιβλίο Θ, κεφ. 27,28,29,30 1 ἐν δὲ τῷ διὰ μέσου χρόνῳ, ἐπείτε τὸ ἐν Θερμοπύλῃσι τρῶμα ἐγεγόνεε, αὐτίκα Θεσσαλοὶ πέμπουσι κήρυκα ἐς Φωκέας, ἅτε σφι ἔχοντες αἰεὶ χόλον, ἀπὸ δὲ τοῦ ὑστάτου τρώματος καὶ τὸ κάρτα. 2 ἐσβαλόντες γὰρ πανστρατιῇ αὐτοί τε οἱ Θεσσαλοὶ καὶ οἱ σύμμαχοι αὐτῶν ἐς τοὺς Φωκέας, οὐ πολλοῖσι ἔτεσι πρότερον ταύτης τῆς βασιλέος στρατηλασίης, ἑσσώθησαν ὑπὸ τῶν Φωκέων καὶ περιέφθησαν τρηχέως. 3 ἐπείτε γὰρ κατειλήθησαν ἐς τὸν Παρνησὸν οἱ Φωκέες ἔχοντες μάντιν Τελλίην τὸν Ἠλεῖον, ἐνθαῦτα ὁ Τελλίης οὗτος σοφίζεται αὐτοῖσι τοιόνδε. γυψώσας ἄνδρας ἑξακοσίους τῶν φωκέων τοὺς, ἀρίστους, αὐτούς τε τούτους καὶ τὰ ὅπλα αὐτῶν, νυκτὸς ἐπεθήκατο τοῖσι Θεσσαλοῖσι, προείπας αὐτοῖσι, τὸν ἂν μὴ λευκανθίζοντα ἴδωνται, τοῦτον κτείνειν. 4 τούτους ὦν αἵ τε φυλακαὶ τῶν Θεσσαλῶν πρῶται ἰδοῦσαι ἐφοβήθησαν, δόξασαι ἄλλο τι εἶναι τέρας, καὶ μετὰ τὰς φυλακὰς αὐτὴ ἡ στρατιὴ οὕτω ὥστε τετρακισχιλίων κρατῆσαι νεκρῶν καὶ ἀσπίδων Φωκέας, τῶν τὰς μὲν ἡμισέας ἐς Ἄβας ἀνέθεσαν τὰς δὲ ἐς Δελφούς· 5 ἡ δὲ δεκάτη ἐγένετο τῶν χρημάτων ἐκ ταύτης τῆς μάχης οἱ μεγάλοι ἀνδριάντες οἱ περὶ τὸν τρίποδα συνεστεῶτες ἔμπροσθε τοῦ νηοῦ τοῦ ἐν Δελφοῖσι, καὶ ἕτεροι τοιοῦτοι ἐν Ἄβῃσι ἀνακέαται
  5. πληροφορίες για την Φώκαια

Εσωτερική ΑρθρογραφίαEdit

ΒιβλιογραφίαEdit

ΙστογραφίαEdit


Ikl.jpg Κίνδυνοι ΧρήσηςIkl.jpg

Αν και θα βρείτε εξακριβωμένες πληροφορίες
σε αυτήν την εγκυκλοπαίδεια
ωστόσο, παρακαλούμε να λάβετε σοβαρά υπ' όψη ότι
η "Sciencepedia" δεν μπορεί να εγγυηθεί, από καμιά άποψη,
την εγκυρότητα των πληροφοριών που περιλαμβάνει.

"Οι πληροφορίες αυτές μπορεί πρόσφατα
να έχουν αλλοιωθεί, βανδαλισθεί ή μεταβληθεί από κάποιο άτομο,
η άποψη του οποίου δεν συνάδει με το "επίπεδο γνώσης"
του ιδιαίτερου γνωστικού τομέα που σας ενδιαφέρει."

Πρέπει να λάβετε υπ' όψη ότι
όλα τα άρθρα μπορεί να είναι ακριβή, γενικώς,
και για μακρά χρονική περίοδο,
αλλά να υποστούν κάποιο βανδαλισμό ή ακατάλληλη επεξεργασία,
ελάχιστο χρονικό διάστημα, πριν τα δείτε.



Επίσης,
Οι διάφοροι "Εξωτερικοί Σύνδεσμοι (Links)"
(όχι μόνον, της Sciencepedia
αλλά και κάθε διαδικτυακού ιστότοπου (ή αλλιώς site)),
αν και άκρως απαραίτητοι,
είναι αδύνατον να ελεγχθούν
(λόγω της ρευστής φύσης του Web),
και επομένως είναι ενδεχόμενο να οδηγήσουν
σε παραπλανητικό, κακόβουλο ή άσεμνο περιεχόμενο.
Ο αναγνώστης πρέπει να είναι
εξαιρετικά προσεκτικός όταν τους χρησιμοποιεί.

- Μην κάνετε χρήση του περιεχομένου της παρούσας εγκυκλοπαίδειας
αν διαφωνείτε με όσα αναγράφονται σε αυτήν

IonnKorr-System-00-goog.png



>>Διαμαρτυρία προς την wikia<<

- Όχι, στις διαφημίσεις που περιέχουν απαράδεκτο περιεχόμενο (άσεμνες εικόνες, ροζ αγγελίες κλπ.)


Also on Fandom

Random Wiki